و متردّد است ؛ از جانب ملك است ؛ زيرا كه ملائكهء بسيارى معادل يك‌صد و شصت ملك را حقّ تعالى بر هر فرد انسانى موكّل فرموده است كه دفع كنند شياطين را از او . و هرگاه ملائكه را خداوند معيّن نفرموده بود شياطين به جنود و خيل خود غالب مىشدند بر بنىآدم . و اين ملائكه از بابت نصيحت از هر طرف داخل مىشوند و الهام خير مىنمايند كه شايد انسان اجابت كند و رغبت نمايد در امور خير و طاعات . و هرگاه آن خاطر عقب طاعتى و مجاهده‌اى ظاهر شود ؛ از جانب حقّ تعالى است و به سبب حسن آن طاعت است كه : قال اللّه تعالى : وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا « 226 » ، وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً « 227 » . علامت ديگر در خاطر خير آنكه ؛ هرگاه آن خاطر در اصول دين و معارف باطنه است ؛ از جانب حق تعالى است و هرگاه آن خاطر در اعمال فروع و ظاهر است از ملك است ؛ زيرا كه ملائكه را در باطن قلب راهى نيست . و امّا علامت خاطر خيرى كه وارد مىشود از ابليس تا آنكه آخرالامر اندازد انسان را در عمل شرّ و معصيتى كه اشدّ از آن امر خير است آنست كه : هرگاه اين فعل خيرى كه خطور مىكند به قلب با نشاط باشد نفس در آن و با تعجيل باشد و با امنيّت باشد و با غفلت از ملاحظهء عاقبت باشد ، آن خاطر قطعا از شيطان است و هرگاه نفس در آن فعل با خشيت باشد و با تأنّى باشد و با خوف باشد و با

--> ( 226 ) - آنان كه ( بىشايبهء غرض تنها بخاطر محبّت و قرب ) در راه ما كوشيدند ما نيز راه‌هاى ( وصول بقرب ) خويش را به ايشان باز نمائيم : سورهء 29 آيهء 69 ( 227 ) - . . . آنان كه هدايت يافتند خدا بر هدايتشان بيفزود : سورهء 47 قسمتى از آيهء 17 : در اين آيه هدايت حقّ در دو مرحله به مهتدى عطا شده است يكى مرحلهء نخست و يكى هم در مرحلهء پس از آن ، كه مىتوان اين دو مرحلهء هدايت را به هدايت عامّ و خاصّ تقسيم كرد شايد كه مراد از هدايت نخست هدايت به اسلام باشد و هدايت پس از آن هدايت به ايمان و شايد هدايت نخست هدايت عامّ به ايمان باشد و هدايت پس از آن هدايت خاصّ بولايت ، و اللّه اعلم .